Autyzm i zespół Aspergera – diagnoza ADOS-2 i wsparcie we Wrocławiu

Czym jest spektrum autyzmu

Zaburzenia ze spektrum autyzmu (ASD) to różnorodna grupa stanów neurorozwojowych, które wpływają na to, jak człowiek komunikuje się z innymi, rozumie sytuacje społeczne i odbiera świat zmysłami. Słowo „spektrum" oznacza, że każda osoba ma własny profil: jedne potrzebują dużego wsparcia na co dzień, inne radzą sobie samodzielnie, ale płacą za to wysoką cenę zmęczenia.

Zespół Aspergera był wcześniej osobną diagnozą (autyzm bez opóźnienia rozwoju mowy i intelektu). Od zmian w klasyfikacjach obie diagnozy należą do jednej kategorii, choć w rozmowie wciąż używa się nazwy „Asperger".

Autyzm ma podłoże biologiczne i genetyczne. Nie jest skutkiem wychowania, szczepień ani „zimnej" postawy rodziców.

Co może zwrócić uwagę rodzica

Sygnały często pojawiają się w pierwszych latach życia, ale bywają subtelne, szczególnie u dzieci mówiących płynnie.

U małych dzieci:

• słaba reakcja na imię, mało kontaktu wzrokowego,
• brak wskazywania palcem, pokazywania zabawek, wspólnej uwagi,
• opóźniony rozwój mowy lub utrata nabytych słów,
• echolalie (powtarzanie usłyszanych słów i zdań),
• powtarzalne ruchy (kręcenie, machanie rękami), ustawianie zabawek w rzędy,
• silne reakcje na dźwięki, dotyk, ubrania, jedzenie,
• trudność z zabawą z rówieśnikami i z zabawą „na niby".

U starszych dzieci i młodzieży:

• trudności w nawiązywaniu i podtrzymywaniu przyjaźni,
• dosłowne rozumienie wypowiedzi, kłopot z żartami i aluzjami,
• intensywne, wąskie zainteresowania,
• potrzeba przewidywalności i silny stres przy zmianach,
• nadwrażliwość sensoryczna (hałas, światło, dotyk),
• „maskowanie": wysiłek wkładany w to, by wyglądać „typowo", który kończy się wyczerpaniem po powrocie do domu.

Każde z tych zachowań może wystąpić u dziecka bez autyzmu. Znaczenie ma ich zestaw, nasilenie i wpływ na funkcjonowanie.

Autyzm u dziewczynek i kobiet

Autyzm u dziewcząt bywa rozpoznawany później niż u chłopców. Dziewczynki częściej potrafią kopiować zachowania rówieśniczek, mają mniej widoczne zainteresowania „typowo autystyczne" i lepiej maskują trudności. Za to płacą wyczerpaniem, lękiem, depresją lub zaburzeniami odżywiania, i to z tych powodów często trafiają do specjalisty. Jeśli u Ciebie lub u Twojej córki takie problemy utrzymują się mimo terapii, warto rozważyć diagnozę w kierunku spektrum.

Jak wygląda diagnoza w Centrum PSYCHE

Diagnoza autyzmu jest procesem, a nie jednym testem. Wykorzystujemy narzędzie ADOS-2, uznany standard bezpośredniej obserwacji, w połączeniu z wywiadem i analizą dotychczasowej dokumentacji.

1. Konsultacja wstępna z wywiadem. Rozmawiamy o rozwoju, zachowaniu, mowie, zainteresowaniach i dotychczasowych badaniach. Przydaje się dokumentacja z poprzednich badań i terapii oraz krótki, kilkuminutowy film pokazujący spontaniczne zachowanie dziecka, który pomaga dobrać moduł badania.
2. Badanie ADOS-2. Składa się z pięciu modułów dobieranych do wieku i poziomu mowy. Trwa zwykle 40–60 minut i przypomina rozmowę i zabawę z diagnostą.
3. Protokół i omówienie. Po badaniu powstaje protokół z wynikami. Spotkanie omawiające wyniki jest opcjonalne, ale polecamy je, aby zadać pytania i zaplanować dalsze kroki.

Wynik ADOS-2 dostarcza ważnych informacji psychiatrze, psychologowi i terapeutom, ale sam w sobie nie jest ostateczną diagnozą: o rozpoznaniu decyduje ocena całego zespołu specjalistów. Jeśli potrzebna jest diagnoza medyczna, wskażemy dalsze kroki. Aktualne ceny znajdziesz w cenniku.

Wsparcie po diagnozie

Diagnoza nie jest końcem, tylko początkiem celowego wsparcia. W zależności od wieku i potrzeb może obejmować:

• terapię psychologiczną dziecka, nakierowaną na emocje, komunikację i relacje,
• wsparcie logopedyczne i pracę nad komunikacją,
• wsparcie dla rodziców: zrozumienie, jak dziecko przeżywa świat, i dobranie sposobów reagowania,
• dostosowania w przedszkolu i szkole oraz dokumenty (opinia, orzeczenie) potrzebne do ich uzyskania,
• wsparcie dla dorosłych: psychoedukacja, terapia lęku i depresji, pomoc w pracy i relacjach.

Pomocne jest też to, co możesz zrobić od razu: przewidywalny plan dnia, zapowiadanie zmian, ograniczanie przeciążenia sensorycznego, jasne i dosłowne komunikaty oraz miejsce, w którym dziecko może odpocząć.

Jak się z nami umówić

Badanie ADOS-2 odbywa się w gabinecie przy ul. Małopanewskiej 18/13 we Wrocławiu. Rejestracja przez Booksy lub telefonicznie pod numerem +48 668 093 234 (poniedziałek–piątek, 9:00–18:00). Jeśli nie jesteś pewien(-na), od czego zacząć, umów się na konsultację wstępną z psychologiem dziecięcym.