Zaburzenia osobowości – diagnoza i psychoterapia we Wrocławiu
Powtarzające się trudności w relacjach, silne wahania emocji, poczucie pustki lub sztywne schematy zachowania. Wyjaśniamy, czym są zaburzenia osobowości i że można nad nimi pracować.
Czym są zaburzenia osobowości
Osobowość to względnie stały sposób, w jaki myślimy o sobie i innych, przeżywamy emocje i zachowujemy się w relacjach. O zaburzeniu osobowości mówimy, gdy ten sposób jest bardzo sztywny, odbiega od oczekiwań otoczenia, zaczął się najpóźniej we wczesnej dorosłości, a jego skutkiem jest cierpienie lub kłopoty w pracy, w związkach i w kontaktach z ludźmi.
To nie jest kwestia charakteru ani „złej woli". Wiele z tych wzorców kształtuje się w dzieciństwie, jako sposób radzenia sobie z trudnymi doświadczeniami.
Rodzaje zaburzeń osobowości
W klasyfikacji DSM-5-TR wyróżnia się trzy grupy:
- Grupa A (dziwaczne, ekscentryczne): paranoiczna, schizoidalna, schizotypowa.
- Grupa B (dramatyczne, emocjonalne): borderline (z pogranicza), narcystyczna, histrioniczna, dyssocjalna.
- Grupa C (lękowe): unikająca, zależna, anankastyczna (obsesyjno-kompulsyjna).
Szerzej o poszczególnych typach piszemy w artykułach poniżej.
Borderline
Zaburzenie osobowości typu borderline to jedna z najczęściej omawianych form. Charakteryzuje się m.in.:
- silnymi, szybko zmieniającymi się emocjami,
- lękiem przed odrzuceniem i porzuceniem,
- niestabilnymi, intensywnymi relacjami, w których ktoś jest raz „idealny", raz „zły",
- poczuciem pustki i niestabilnym obrazem siebie,
- impulsywnością i zachowaniami ryzykownymi,
- samookaleczeniami i myślami samobójczymi.
Osoby z tym zaburzeniem często bardzo cierpią i bywają mylnie oceniane jako „manipulujące". Dobra wiadomość jest taka, że istnieją formy terapii opracowane właśnie dla tych trudności.
Kiedy szukać pomocy
Warto umówić się na konsultację, gdy:
- te same trudności w relacjach powtarzają się mimo zmiany ludzi i miejsc,
- emocje bywają tak silne, że trudno nad nimi zapanować,
- masz poczucie, że sam(a) nie wiesz, kim jesteś, lub czujesz chroniczną pustkę,
- zdarzają się samookaleczenia, impulsywne zachowania lub nadużywanie używek,
- chcesz lepiej zrozumieć swoje wzorce lub dostałeś(-aś) takie rozpoznanie i szukasz terapii.
Jeśli myślisz o odebraniu sobie życia albo ktoś bliski jest w bezpośrednim niebezpieczeństwie, zadzwoń pod numer 112 lub na telefon zaufania 116 123 (dorośli) albo 116 111 (dzieci i młodzież).
Jak wygląda pomoc w Centrum PSYCHE
Konsultacja i diagnoza. Zaczynamy od rozmowy o tym, co Cię trapi i co się powtarza. Jeśli potrzebne jest głębsze rozpoznanie, może obejmować kilka spotkań i testy, np. MMPI-2. Wynik jest punktem wyjścia do rozmowy, a nie „wyrokiem".
Psychoterapia. Przy zaburzeniach osobowości zwykle potrzebna jest dłuższa, regularna praca. Stosuje się m.in. terapię dialektyczno-behawioralną (DBT), terapię opartą na mentalizacji, terapię schematów oraz terapię psychodynamiczną. Dobór formy zależy od Twoich trudności i preferencji. Duże znaczenie ma bezpieczna relacja z terapeutą.
Współpraca z lekarzem. Gdy pojawiają się objawy wymagające leczenia farmakologicznego, np. ciężka depresja lub silny lęk, pomagamy w skierowaniu do psychiatry.
Jak się z nami umówić
Rejestracja przez Booksy lub telefonicznie pod numerem +48 668 093 234 (poniedziałek–piątek, 9:00–18:00). Konsultacje prowadzimy w gabinetach we Wrocławiu i online.
Jak możemy pomóc
Specjaliści, którzy się tym zajmują
Artykuły na ten temat
Najczęstsze pytania
Czy zaburzenie osobowości oznacza, że „coś jest ze mną nie tak"?
Nie. To określenie trwałych wzorców przeżywania i zachowania, które powodują cierpienie lub utrudniają życie. Często mają źródło w trudnych doświadczeniach z dzieciństwa. Z takimi wzorcami można pracować w psychoterapii.
Czy zaburzenia osobowości można leczyć?
Tak. Osobowość jest bardziej stabilna niż nastrój czy lęk, więc praca zwykle trwa dłużej, ale wiele osób zmienia sposób, w jaki przeżywa emocje i buduje relacje, i odczuwa mniej cierpienia. Nie obiecujemy konkretnych efektów, bo zależą od wielu czynników, w tym od Twojego zaangażowania.
Kto stawia rozpoznanie?
Rozpoznanie wymaga wywiadu klinicznego, a czasem także badań testowych, np. MMPI-2. Odbywa się w kilku spotkaniach, bo jednorazowa rozmowa lub test z internetu nie wystarczą.
Czy leki leczą zaburzenia osobowości?
Podstawą pomocy jest psychoterapia. Leki zleca lekarz psychiatra i bywają stosowane przy współwystępujących objawach, takich jak depresja czy lęk, a nie do „leczenia osobowości".
Mój bliski ma zaburzenie osobowości. Jak mogę mu pomóc?
Zadbaj o własne granice i bezpieczeństwo, mów spokojnie i konkretnie, zachęcaj do pomocy specjalisty bez presji. Możesz też sam(a) przyjść na konsultację, bo życie obok osoby z takimi trudnościami jest obciążające.
Źródła
- American Psychiatric Association (2022). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, Text Revision (DSM-5-TR).
- World Health Organization (2019). International Classification of Diseases, 11th Revision (ICD-11): zaburzenia osobowości.
- National Institute for Health and Care Excellence (2009). Borderline personality disorder: recognition and management (CG78).










