Zaburzenia osobowości

Zaburzenia osobowości – diagnoza i psychoterapia we Wrocławiu

Powtarzające się trudności w relacjach, silne wahania emocji, poczucie pustki lub sztywne schematy zachowania. Wyjaśniamy, czym są zaburzenia osobowości i że można nad nimi pracować.

Czym są zaburzenia osobowości

Osobowość to względnie stały sposób, w jaki myślimy o sobie i innych, przeżywamy emocje i zachowujemy się w relacjach. O zaburzeniu osobowości mówimy, gdy ten sposób jest bardzo sztywny, odbiega od oczekiwań otoczenia, zaczął się najpóźniej we wczesnej dorosłości, a jego skutkiem jest cierpienie lub kłopoty w pracy, w związkach i w kontaktach z ludźmi.

To nie jest kwestia charakteru ani „złej woli". Wiele z tych wzorców kształtuje się w dzieciństwie, jako sposób radzenia sobie z trudnymi doświadczeniami.

Rodzaje zaburzeń osobowości

W klasyfikacji DSM-5-TR wyróżnia się trzy grupy:

  • Grupa A (dziwaczne, ekscentryczne): paranoiczna, schizoidalna, schizotypowa.
  • Grupa B (dramatyczne, emocjonalne): borderline (z pogranicza), narcystyczna, histrioniczna, dyssocjalna.
  • Grupa C (lękowe): unikająca, zależna, anankastyczna (obsesyjno-kompulsyjna).

Szerzej o poszczególnych typach piszemy w artykułach poniżej.

Borderline

Zaburzenie osobowości typu borderline to jedna z najczęściej omawianych form. Charakteryzuje się m.in.:

  • silnymi, szybko zmieniającymi się emocjami,
  • lękiem przed odrzuceniem i porzuceniem,
  • niestabilnymi, intensywnymi relacjami, w których ktoś jest raz „idealny", raz „zły",
  • poczuciem pustki i niestabilnym obrazem siebie,
  • impulsywnością i zachowaniami ryzykownymi,
  • samookaleczeniami i myślami samobójczymi.

Osoby z tym zaburzeniem często bardzo cierpią i bywają mylnie oceniane jako „manipulujące". Dobra wiadomość jest taka, że istnieją formy terapii opracowane właśnie dla tych trudności.

Kiedy szukać pomocy

Warto umówić się na konsultację, gdy:

  • te same trudności w relacjach powtarzają się mimo zmiany ludzi i miejsc,
  • emocje bywają tak silne, że trudno nad nimi zapanować,
  • masz poczucie, że sam(a) nie wiesz, kim jesteś, lub czujesz chroniczną pustkę,
  • zdarzają się samookaleczenia, impulsywne zachowania lub nadużywanie używek,
  • chcesz lepiej zrozumieć swoje wzorce lub dostałeś(-aś) takie rozpoznanie i szukasz terapii.

Jeśli myślisz o odebraniu sobie życia albo ktoś bliski jest w bezpośrednim niebezpieczeństwie, zadzwoń pod numer 112 lub na telefon zaufania 116 123 (dorośli) albo 116 111 (dzieci i młodzież).

Jak wygląda pomoc w Centrum PSYCHE

Konsultacja i diagnoza. Zaczynamy od rozmowy o tym, co Cię trapi i co się powtarza. Jeśli potrzebne jest głębsze rozpoznanie, może obejmować kilka spotkań i testy, np. MMPI-2. Wynik jest punktem wyjścia do rozmowy, a nie „wyrokiem".

Psychoterapia. Przy zaburzeniach osobowości zwykle potrzebna jest dłuższa, regularna praca. Stosuje się m.in. terapię dialektyczno-behawioralną (DBT), terapię opartą na mentalizacji, terapię schematów oraz terapię psychodynamiczną. Dobór formy zależy od Twoich trudności i preferencji. Duże znaczenie ma bezpieczna relacja z terapeutą.

Współpraca z lekarzem. Gdy pojawiają się objawy wymagające leczenia farmakologicznego, np. ciężka depresja lub silny lęk, pomagamy w skierowaniu do psychiatry.

Jak się z nami umówić

Rejestracja przez Booksy lub telefonicznie pod numerem +48 668 093 234 (poniedziałek–piątek, 9:00–18:00). Konsultacje prowadzimy w gabinetach we Wrocławiu i online.

Najczęstsze pytania

Czy zaburzenie osobowości oznacza, że „coś jest ze mną nie tak"?

Nie. To określenie trwałych wzorców przeżywania i zachowania, które powodują cierpienie lub utrudniają życie. Często mają źródło w trudnych doświadczeniach z dzieciństwa. Z takimi wzorcami można pracować w psychoterapii.

Czy zaburzenia osobowości można leczyć?

Tak. Osobowość jest bardziej stabilna niż nastrój czy lęk, więc praca zwykle trwa dłużej, ale wiele osób zmienia sposób, w jaki przeżywa emocje i buduje relacje, i odczuwa mniej cierpienia. Nie obiecujemy konkretnych efektów, bo zależą od wielu czynników, w tym od Twojego zaangażowania.

Kto stawia rozpoznanie?

Rozpoznanie wymaga wywiadu klinicznego, a czasem także badań testowych, np. MMPI-2. Odbywa się w kilku spotkaniach, bo jednorazowa rozmowa lub test z internetu nie wystarczą.

Czy leki leczą zaburzenia osobowości?

Podstawą pomocy jest psychoterapia. Leki zleca lekarz psychiatra i bywają stosowane przy współwystępujących objawach, takich jak depresja czy lęk, a nie do „leczenia osobowości".

Mój bliski ma zaburzenie osobowości. Jak mogę mu pomóc?

Zadbaj o własne granice i bezpieczeństwo, mów spokojnie i konkretnie, zachęcaj do pomocy specjalisty bez presji. Możesz też sam(a) przyjść na konsultację, bo życie obok osoby z takimi trudnościami jest obciążające.

Źródła

  1. American Psychiatric Association (2022). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, Text Revision (DSM-5-TR).
  2. World Health Organization (2019). International Classification of Diseases, 11th Revision (ICD-11): zaburzenia osobowości.
  3. National Institute for Health and Care Excellence (2009). Borderline personality disorder: recognition and management (CG78).