Lęk i ataki paniki – psycholog i psychoterapia we Wrocławiu

Lęk, który pomaga, i lęk, który przeszkadza

Lęk jest naturalną reakcją organizmu: przed egzaminem, rozmową o pracę czy ważną decyzją. Pomaga się przygotować i zachować ostrożność. Staje się problemem, gdy jest nieproporcjonalny do sytuacji, trwa tygodniami i zaczyna ograniczać codzienne życie: unikasz miejsc, ludzi i wyzwań, nie możesz zasnąć, wciąż „kręcisz" w głowie najgorsze scenariusze.

Zaburzenia lękowe należą do najczęstszych problemów psychicznych i bardzo dobrze poddają się psychoterapii. Najtrudniej bywa zrobić pierwszy krok, bo lęk podpowiada, że lepiej to przeczekać.

Jak lęk może się objawiać

Lęk dotyczy nie tylko myśli, ale i ciała. Do typowych objawów należą:

• kołatanie serca, szybki oddech, uczucie duszności,
• napięcie mięśni, drżenie, bóle głowy i brzucha,
• zawroty głowy, uczucie „miękkich nóg", pocenie się,
• ciągłe zamartwianie się, trudności z koncentracją,
• drażliwość, zmęczenie, trudności z zasypianiem,
• unikanie sytuacji, które wywołują niepokój.

Ponieważ objawy cielesne bywają bardzo wyraźne, wiele osób najpierw trafia do kardiologa, neurologa czy gastrologa. Warto wykluczyć przyczyny somatyczne, ale jeśli badania nic nie wykazują, a dolegliwości wracają, dobrym kolejnym krokiem jest konsultacja psychologiczna.

Rodzaje zaburzeń lękowych

Uogólnione zaburzenie lękowe. Przewlekłe, trudne do opanowania zamartwianie się wieloma sprawami naraz (praca, zdrowie, rodzina, pieniądze) przez co najmniej pół roku, razem z napięciem, zmęczeniem, problemami ze snem i koncentracją.

Zaburzenie paniczne. Nawracające, niespodziewane ataki paniki i trwający co najmniej miesiąc lęk przed kolejnym atakiem lub unikanie sytuacji, w których mógłby się pojawić.

Fobie i lęk społeczny. Silny, nieproporcjonalny lęk przed konkretnym obiektem lub sytuacją (np. lataniem, zwierzętami, krwią) albo przed oceną innych ludzi, występowaniem publicznie czy kontaktem z obcymi.

Agorafobia. Lęk przed miejscami i sytuacjami, z których trudno byłoby szybko wyjść lub w których trudno o pomoc, np. tłum, komunikacja miejska, otwarta przestrzeń.

Lęk separacyjny. U dzieci często przejawia się płaczem przy rozstaniu z rodzicem, trudnościami z zaśnięciem samemu, odmową chodzenia do przedszkola lub szkoły.

Atak paniki

Atak paniki to nagła fala silnego lęku, która osiąga szczyt w ciągu kilku minut. Towarzyszą jej m.in. kołatanie serca, duszność, ból lub ucisk w klatce piersiowej, zawroty głowy, mrowienie, drżenie, uczucie nierealności i silny strach przed utratą kontroli lub śmiercią. To jedna z najbardziej przerażających reakcji, a jednocześnie niegroźna dla życia: organizm uruchamia alarm, choć nie ma realnego zagrożenia.

Co może pomóc podczas ataku:

1. Przypomnij sobie, że to minie. Atak ma szczyt, po którym objawy słabną, zwykle w ciągu kilkunastu minut.
2. Zwolnij oddech. Wdech nosem na około cztery sekundy, dłuższy wydech ustami na sześć. Dłuższy wydech uspokaja układ nerwowy.
3. Uziemij się. Nazwij pięć rzeczy, które widzisz, cztery, które możesz dotknąć, trzy, które słyszysz. Mocno oprzyj stopy o podłogę.
4. Nie walcz z objawami. Próba ich „zatrzymania" zwykle je wzmacnia. Pozwól im przejść.
5. Zostań, jeśli możesz. Ucieczka daje chwilową ulgę, ale utrwala przekonanie, że to miejsce jest niebezpieczne.

Jeśli to Twój pierwszy atak albo objawy są niejasne (silny ból w klatce, omdlenie), skontaktuj się z lekarzem lub zadzwoń pod 112.

Jak wygląda pomoc w Centrum PSYCHE

Konsultacja. Zaczynamy od rozmowy o tym, kiedy lęk się pojawia, co go nasila, a co łagodzi, jak wpływa na sen, pracę i relacje. Ustalamy, czy objawy układają się w zaburzenie lękowe, czy mają inne źródło, i planujemy dalsze kroki.

Psychoterapia. Najlepiej udokumentowaną metodą w zaburzeniach lękowych jest terapia poznawczo-behawioralna. Uczy rozpoznawać myśli podtrzymujące lęk, stopniowo konfrontować się z sytuacjami, których unikasz, i korzystać z technik regulacji napięcia. W zależności od sytuacji stosuje się też inne podejścia, np. psychodynamiczne, gdy za lękiem stoją trudne doświadczenia i relacje.

Dzieci i młodzież. Z dziećmi pracujemy przez zabawę, rysunek i rozmowę, a rodzice uczą się, jak wspierać dziecko, żeby nie utrwalać unikania. Przyjmują psychologowie dziecięcy i psychologowie młodzieży.

Metody uzupełniające. Część pacjentów korzysta dodatkowo z treningu EEG Biofeedback. To metoda wspierająca, a nie zamiennik psychoterapii, a jej skuteczność w lęku jest mniej udokumentowana niż terapii poznawczo-behawioralnej, dlatego decyzję podejmujemy wspólnie po konsultacji.

Współpraca z psychiatrą. Gdy objawy są nasilone, utrzymują się mimo terapii lub współwystępują z innymi problemami, możemy zaproponować konsultację psychiatryczną. Leki przepisuje lekarz.

Kiedy nie czekać

Warto zgłosić się po pomoc, jeśli:

• lęk trwa dłużej niż kilka tygodni,
• unikasz ważnych sytuacji (praca, szkoła, wychodzenie z domu),
• masz nawracające ataki paniki albo boisz się kolejnego ataku,
• lęk wpływa na sen, apetyt lub zdrowie,
• sięgasz po alkohol lub inne substancje, żeby się uspokoić.

Jak się z nami umówić

Rejestracja jest możliwa przez Booksy lub telefonicznie pod numerem +48 668 093 234 (poniedziałek–piątek, 9:00–18:00). Przyjmujemy w gabinetach przy ul. Białowieskiej i przy ul. Małopanewskiej we Wrocławiu, a także online.