Objawy psychosomatyczne – rozmowa z psychologiem lub psychoterapeutą we Wrocławiu
Bóle głowy lub brzucha, napięcie mięśni, kołatanie serca, gdy w życiu jest dużo stresu. Wyjaśniamy, czym są objawy psychosomatyczne, dlaczego najpierw warto sprawdzić ciało u lekarza i jak psycholog może pomóc.
Czym są objawy psychosomatyczne
Ciało i emocje są ze sobą związane. Gdy się denerwujesz, serce bije szybciej, mięśnie się napinają, a żołądek się ściska. Przy długotrwałym stresie, lęku lub przeciążeniu takie reakcje mogą stać się częste i uciążliwe.
O objawach psychosomatycznych mówimy wtedy, gdy dolegliwości z ciała są prawdziwe i odczuwalne, a na ich przebieg wpływają także emocje, stres lub sytuacja życiowa. To nie znaczy, że są wymyślone ani że „to tylko nerwy".
Ważne: objawy z ciała zawsze powinien najpierw obejrzeć lekarz. Psycholog i psychoterapeuta nie diagnozują ani nie leczą chorób somatycznych. Nasza rozmowa dotyczy emocji, stresu i sposobu radzenia sobie, nie zastępuje opieki medycznej.
Jak się przejawiają
Objawy bywają bardzo różne i mogą się zmieniać w czasie. Najczęściej opisywane to:
- Głowa: bóle głowy, uczucie ucisku, zawroty głowy.
- Brzuch i trawienie: bóle brzucha, nudności, uczucie ściskania w żołądku, zmienne dolegliwości jelitowe.
- Mięśnie i kości: napięcie karku i barków, bóle pleców, zaciskanie szczęk.
- Serce i oddech: kołatanie serca, uczucie braku powietrza, ucisk w klatce piersiowej.
- Ogólnie: zmęczenie, problemy ze snem, drżenie, pocenie się, uczucie „osłabienia".
Często objawy nasilają się w stresujących okresach, przed ważnymi wydarzeniami albo po dłuższym przeciążeniu. Mogą też towarzyszyć im niepokój, drażliwość lub obniżony nastrój.
Najpierw lekarz
Takie same dolegliwości mogą mieć przyczyny zarówno somatyczne, jak i emocjonalne, a często jedno i drugie naraz. Dlatego:
- zgłoś się do lekarza, zwłaszcza gdy objawy są nowe, nasilone, nawracają lub budzą Twój niepokój,
- nie ignoruj objawów, które mogą być groźne, na przykład silnego bólu w klatce piersiowej, duszności, omdleń, nagłego, bardzo silnego bólu głowy czy krwi w stolicy. Wtedy skontaktuj się z lekarzem lub dzwoń pod numer alarmowy 112,
- nie zmieniaj zaleceń lekarza po rozmowie z psychologiem.
Rozmowa z psychologiem może być wsparciem obok opieki medycznej, nigdy zamiast niej.
Skąd się biorą
Nie ma jednej przyczyny. Na to, jak reaguje ciało, wpływa wiele czynników naraz:
- Długotrwały stres: przeciążenie pracą, nauką lub obowiązkami opiekuńczymi, brak odpoczynku.
- Lęk i napięcie: ciało reaguje na zagrożenie, także wtedy, gdy nie zdajemy sobie sprawy, że się boimy.
- Trudne doświadczenia: strata, konflikt, zmiany w życiu, wcześniejsze przeżycia, które wciąż dają o sobie znać.
- Trudność w nazywaniu emocji: gdy łatwiej „poczuć" napięcie w ciele niż powiedzieć, co się dzieje w środku.
- Sposób reagowania: skupianie uwagi na objawach i obawa, że oznaczają coś groźnego, może je z kolei nasilać.
Zrozumienie, w jakich sytuacjach ciało „mówi głośniej", często pomaga lepiej sobie radzić.
Dzieci i młodzież
U dzieci objawy z ciała bywają pierwszym sygnałem, że dzieje się coś trudnego. Najczęściej to bóle brzucha lub głowy, nudności, zmęczenie, trudności z zasypianiem. Pojawiają się na przykład w niedzielę wieczorem, przed sprawdzianem albo przed wyjściem do szkoły.
Przede wszystkim zgłoś się z dzieckiem do lekarza. Jeśli nie ma wyjaśnienia medycznego albo objawy wracają przy stresie, warto porozmawiać o tym, co dzieje się w szkole, w grupie i w domu. Pomaga spokojne słuchanie, traktowanie dolegliwości poważnie i bez oceniania oraz przewidywalna codzienność. Możesz umówić się na konsultację dla rodzica albo dla dziecka.
Jak wygląda pomoc w Centrum PSYCHE
Konsultacja. Rozmawiamy o tym, co czujesz w ciele, kiedy to się nasila i co dzieje się wtedy w Twoim życiu. Pytamy też, czy objawy zostały sprawdzone przez lekarza. Jeśli nie, zachęcamy do konsultacji lekarskiej. Nie stawiamy diagnoz medycznych.
Rozmowa z psychologiem. Spotkania pomagają zauważyć związek między stresem, emocjami i napięciem w ciele oraz poszukać innych sposobów radzenia sobie. Jeśli potrzebujesz tylko kilku spotkań, żeby uporządkować sytuację, to też jest możliwe.
Psychoterapia. Gdy trudność jest długotrwała i wiąże się z lękiem, przeciążeniem lub trudnymi doświadczeniami, psychoterapia daje czas, by się im przyjrzeć. Pracujemy w różnych nurtach i dobieramy sposób pracy do Ciebie. Nie obiecujemy konkretnego efektu ani terminu, bo każdy proces jest inny.
Wsparcie dla dzieci, młodzieży i rodziców. Dla dzieci i młodzieży oferujemy konsultacje i terapię, a dla rodziców rozmowę o tym, jak wspierać dziecko w trudnych sytuacjach.
Co możesz zrobić już teraz
- Umów wizytę u lekarza. Jeśli objawy nie były jeszcze sprawdzone, zacznij od tego.
- Zapisuj, kiedy się pojawiają. Przez kilka tygodni notuj, co działo się przed objawem: stres, sytuacje, emocje, sen. Taki zapis przyda się lekarzowi i specjaliście.
- Zwolnij oddech. Kilka spokojnych oddechów z dłuższym wydechem może pomóc ciału się uspokoić. Jeśli oddech sprawia Ci trudność, zrezygnuj z ćwiczenia.
- Rozluźnij ciało. Zauważ, gdzie się napinasz, na przykład w karku, szczękach czy brzuchu, i spróbuj świadomie rozluźnić te miejsca.
- Zadbaj o podstawy. Sen, ruch, regularne posiłki i odpoczynek wpływają na to, jak czujesz się w ciele.
- Nazwij emocje. Zapytaj siebie: „co teraz czuję?". Czasem samo nazwanie napięcia coś zmienia.
- Porozmawiaj. Z kimś bliskim albo ze specjalistą. Nie musisz radzić sobie sam(-a).
Jak się z nami umówić
Rejestracja jest możliwa przez Booksy lub telefonicznie pod numerem +48 668 093 234 (poniedziałek–piątek, 9:00–18:00). Przyjmujemy w gabinetach przy ul. Białowieskiej i przy ul. Małopanewskiej we Wrocławiu, a także online.
Jak możemy pomóc
Specjaliści, którzy się tym zajmują
Najczęstsze pytania
Czy objawy psychosomatyczne są „wymyślone"?
Nie. Ból, ucisk w żołądku czy napięcie w karku są prawdziwymi doznaniami, które naprawdę odczuwasz. Stres i silne emocje wpływają na ciało, na przykład na napięcie mięśni, rytm serca, oddech i pracę przewodu pokarmowego. Określenie „psychosomatyczne" nie znaczy, że problem jest zmyślony ani że „masz to w głowie". Mówi tylko, że na to, jak ciało reaguje, wpływają też emocje i sytuacja życiowa.
Od kogo zacząć, gdy boli mnie głowa albo brzuch?
Zawsze od lekarza. Objawy z ciała mogą mieć wiele przyczyn, także takich, które wymagają badań i opieki medycznej. Psycholog i psychoterapeuta nie diagnozują ani nie leczą chorób somatycznych i nie wykluczają ich. Dopiero gdy lekarz sprawdzi, co dzieje się w ciele, warto zastanowić się, jaką rolę mogą odgrywać stres, lęk lub napięcie. Nie rezygnuj z konsultacji lekarskiej ani nie zmieniaj zaleceń lekarza po rozmowie z nami.
Co zrobić, jeśli badania nic nie wykazały, a objawy wracają?
Taka sytuacja jest częsta i bywa bardzo męcząca, bo trudno poczuć się zrozumianym(-ą). Możesz wtedy porozmawiać ze specjalistą o tym, kiedy objawy się nasilają, co dzieje się wtedy w Twoim życiu i jak sobie z nimi radzisz. Taka rozmowa nie zastępuje opieki lekarskiej. Jeśli objawy się zmieniają albo pojawiają się nowe, wróć do lekarza.
Czym objawy psychosomatyczne różnią się od lęku i ataków paniki?
Lęk i ataki paniki często dają objawy z ciała, takie jak kołatanie serca, duszność, drżenie czy zawroty głowy, ale to nie to samo. Przy objawach psychosomatycznych na pierwszym planie bywa ciało, a nie odczuwany lęk, i osoba może nie łączyć dolegliwości z emocjami. Jedno nie wyklucza drugiego. Podczas konsultacji wspólnie sprawdzamy, co się dzieje, i ustalamy, czy potrzebna jest rozmowa, czy dodatkowo konsultacja u innego specjalisty.
Czy dzieci też mają objawy psychosomatyczne?
Tak. Dzieci często skarżą się na ból brzucha lub głowy, nudności albo zmęczenie, zwłaszcza przy stresie w szkole, w grupie rówieśniczej lub w domu. Młodsze dzieci nie zawsze potrafią nazwać emocje, więc mówią o tym, co czują w ciele. Takie dolegliwości zawsze warto najpierw skonsultować z lekarzem dziecka. Jeśli nie mają wyjaśnienia medycznego, możesz umówić się na konsultację dla rodzica albo dla dziecka.
Czy psycholog może powiedzieć, że moje objawy są psychosomatyczne?
Nie. To, czy dana dolegliwość ma przyczynę somatyczną, ocenia lekarz. Psycholog nie stawia diagnoz medycznych. Może natomiast pomóc zrozumieć, jak stres, napięcie i emocje wiążą się z tym, co czujesz w ciele, i jak możesz inaczej sobie z tym radzić. Nie obiecujemy, że objawy znikną lub się zmniejszą, bo każdy przypadek jest inny.
Źródła
- Gureje, O., Reed, G. M. (2016). Bodily distress disorder in ICD-11: problems and prospects. World Psychiatry, 15(3), 291–292.
- Löwe, B., Levenson, J., Depping, M. i in. (2022). Somatic symptom disorder: a scoping review on the empirical evidence of a new diagnosis. Psychological Medicine, 52(4), 632–648.
Treść sprawdzona przez: Paulina Stacherska, Specjalista QEEG, Terapeuta EEG Biofeedback ·

