Niska samoocena – rozmowa z psychologiem lub psychoterapeutą we Wrocławiu

Czym jest niska samoocena

Samoocena to Twoja ogólna ocena samego(-samej) siebie: tego, na ile się akceptujesz, cenisz i uważasz, że zasługujesz na szacunek. Zdrowa samoocena nie oznacza, że uważasz się za najlepszego(-ą) ani że nie widzisz swoich słabości. To raczej spokojne, życzliwe nastawienie do siebie, także wtedy, gdy coś się nie udaje.

Przy niskiej samoocenie ta ocena jest stale zaniżona. Osiągnięcia wydają się dziełem przypadku, a porażki dowodem, że „ze mną jest coś nie tak". Wewnętrzny głos jest surowszy niż wobec kogokolwiek innego.

Niska samoocena nie jest chorobą ani diagnozą. To sposób patrzenia na siebie, który się wyuczył i który można zmieniać.

Jak się przejawia

Niska samoocena rzadko mówi o sobie wprost. Częściej widać ją w codziennych zachowaniach i myślach.

• Myśli: „nie jestem wystarczająco dobry(-a)", „inni radzą sobie lepiej", „na pewno się nie uda", „nie zasługuję".
• Emocje: wstyd, poczucie winy, lęk przed oceną, zazdrość, smutek, poczucie bycia gorszym(-ą).
• Relacje: trudność w mówieniu „nie", zgadzanie się na to, czego nie chcesz, strach przed odrzuceniem, rezygnowanie z własnych potrzeb albo przeciwnie, trudność w przyjmowaniu pomocy i komplementów.
• Praca i nauka: perfekcjonizm, odkładanie spraw z obawy przed porażką, wycofywanie się z szans, poczucie, że „się nie nadaję", trudność w przyjmowaniu pochwał.
• Wobec siebie: ciągłe porównywanie się z innymi, nadmierne wymagania, surowa samokrytyka, trudność w odpoczynku i dbaniu o siebie.

Skąd się bierze

Nie ma jednej przyczyny. Najczęściej to splot kilku doświadczeń:

• Dzieciństwo: krytyka, porównywanie z rodzeństwem, nadmierne oczekiwania, warunkowa akceptacja („kocham Cię, gdy jesteś grzeczny"), brak uwagi lub ciepła.
• Relacje z rówieśnikami: odrzucenie, wyśmiewanie, wykluczanie.
• Trudne doświadczenia: przemoc, zaniedbanie, nadużycie, utrata bliskiej osoby, przewlekła choroba.
• Środowisko: szkoła lub praca, w których liczy się głównie wynik, krytyka bez wsparcia, nieustanne porównywanie.
• Cechy osobowości i sposób myślenia: perfekcjonizm, tendencja do samokrytyki, wrażliwość na ocenę.

Zrozumienie, skąd pochodzi obraz siebie, który nosisz, to często pierwszy krok do tego, by przestać traktować go jak prawdę o sobie.

Niska samoocena a depresja i lęk

Niska samoocena łączy się z innymi trudnościami. Badania pokazują, że może zwiększać ryzyko depresji i lęku, a w depresji i lęku samoocena zwykle jeszcze spada. Warto je odróżniać, bo wymagają trochę innej pomocy:

• jeśli oprócz złej oceny siebie obniżony jest nastrój, tracisz energię i zainteresowania, a sen i apetyt się zmieniły, możliwa jest depresja,
• jeśli dominuje napięcie, obawa przed oceną i unikanie sytuacji, które Cię stresują, możliwe jest, że towarzyszą jej zaburzenia lękowe.

O tym, co się dzieje, najlepiej porozmawiać ze specjalistą. Nie musisz tego oceniać samodzielnie.

Dzieci i młodzież

Samoocena kształtuje się od najmłodszych lat. Dziecko z niską samooceną może unikać nowych zadań, mówić o sobie „jestem głupi(-a)", rezygnować przy pierwszej trudności, wycofywać się z grupy albo przeciwnie, zachowywać się prowokacyjnie, by zwrócić na siebie uwagę. U nastolatków nasilają ją porównywanie się, ocena wyglądu i media społecznościowe.

Rodzice mają duży wpływ. Pomaga ciepło, zainteresowanie, doceniane starania, a nie tylko wynik, oraz spokojne reagowanie na błędy. Jeśli niepokoi Cię to, jak Twoje dziecko mówi o sobie, możesz umówić się na konsultację dla rodzica albo dla dziecka.

Jak wygląda pomoc w Centrum PSYCHE

Konsultacja. Rozmawiamy o tym, jak postrzegasz siebie, kiedy to się nasila i jak wpływa na Twoje życie. Sprawdzamy też, czy poza niską samooceną nie towarzyszy jej depresja lub lęk.

Rozmowa z psychologiem. Spotkania pomagają zauważyć wewnętrznego krytyka, nazwać, skąd się wziął, i zacząć inaczej odpowiadać na surowe oceny. Jeśli potrzebujesz tylko kilku spotkań, żeby uporządkować sytuację, to też jest możliwe.

Psychoterapia. Gdy trudność jest długotrwała i dotyka wielu obszarów życia, psychoterapia daje czas, by przyjrzeć się swoim przekonaniom o sobie, relacjom i doświadczeniom, z których się wzięły. Pracujemy w różnych nurtach i dobieramy sposób pracy do Ciebie. Nie obiecujemy konkretnego efektu ani terminu, bo każdy proces jest inny.

Wsparcie dla dzieci, młodzieży i rodziców. Dla dzieci i młodzieży oferujemy konsultacje i terapię, a dla rodziców rozmowę o tym, jak wspierać dziecko w budowaniu wiary w siebie.

Co możesz zrobić już teraz

1. Zauważ wewnętrznego krytyka. Gdy pojawi się surowa myśl o sobie, nazwij ją: „to mój krytyk", a nie „to prawda".
2. Zapytaj, co powiedział(-a)byś przyjacielowi. Często wobec siebie używamy zdań, których nigdy nie powiedzielibyśmy bliskiej osobie.
3. Zapisuj to, co się udało. Raz dziennie jedno zdanie o czymś, co zrobiłeś(-aś), nawet drobnym. Chodzi o realistyczny obraz, a nie o przesadne pochwały.
4. Ogranicz porównywanie. Jeśli konkretne media lub osoby pogarszają Twoje samopoczucie, ogranicz kontakt z nimi.
5. Przyjmij komplement. Zamiast go odrzucać, spróbuj odpowiedzieć po prostu „dziękuję".
6. Zadbaj o podstawy. Sen, ruch, posiłki i odpoczynek wpływają na to, jak o sobie myślimy.
7. Porozmawiaj. Z kimś bliskim albo ze specjalistą. Wstyd często rośnie w ciszy.

Jak się z nami umówić

Rejestracja jest możliwa przez Booksy lub telefonicznie pod numerem +48 668 093 234 (poniedziałek–piątek, 9:00–18:00). Przyjmujemy w gabinetach przy ul. Białowieskiej i przy ul. Małopanewskiej we Wrocławiu, a także online.