Depresja sezonowa – jesienno-zimowy spadek nastroju czy coś więcej?
· przeczytasz w 2 minuty
Najważniejsze informacje
- Depresja sezonowa to nawracające epizody obniżonego nastroju, które pojawiają się jesienią lub zimą i ustępują wiosną lub latem. Często towarzyszą jej senność, spadek energii i większy apetyt.
- Od zwykłej jesiennej chandry odróżnia ją nasilenie objawów, czas trwania (co najmniej dwa tygodnie) i wpływ na pracę, naukę oraz relacje.
- Pomagają światło dzienne, regularny rytm dnia i ruch, ale przy utrzymujących się objawach warto skonsultować się ze specjalistą. Przy myślach samobójczych trzeba szukać pomocy od razu.
Jesienna chandra czy depresja sezonowa?
Krótsze dni, mniej słońca i chłodniejsza pogoda wpływają na samopoczucie prawie każdego z nas. Częściej chce nam się spać, mamy mniej energii, chętniej zostajemy w domu. Jeśli to nastrój „troszkę gorszy niż latem”, który nie przeszkadza w pracy, nauce i kontaktach z ludźmi, mówimy o zwykłej jesiennej chandrze.
Depresja sezonowa (inaczej sezonowe zaburzenie afektywne) to coś więcej. To powtarzający się z roku na rok epizod depresji, który zaczyna się jesienią lub zimą, a mija wraz z nastaniem wiosny lub lata. Nasilenie objawów jest wyraźne i utrzymuje się dłużej niż kilka dni.
Jakie objawy mogą na nią wskazywać?
- obniżony nastrój przez większą część dnia, prawie codziennie,
- utrata zainteresowań i brak przyjemności z rzeczy, które zwykle cieszą,
- wyraźny spadek energii, uczucie ciężkości i spowolnienia,
- większa senność i trudność z wstawaniem rano,
- większy apetyt, zwłaszcza na słodycze i węglowodany, czasem przyrost masy ciała,
- wycofanie z kontaktów, drażliwość, trudność w koncentracji,
- poczucie winy, beznadziei albo bycia „do niczego”.
O epizodzie depresyjnym mówimy, gdy takie objawy utrzymują się większość dnia, niemal codziennie, przez co najmniej dwa tygodnie. Szerzej piszemy o tym w artykule Objawy depresji – jak je rozpoznać i kiedy warto szukać pomocy.
Skąd się bierze?
Dokładne przyczyny nie są do końca znane. Zwraca się uwagę na rolę ilości światła dziennego, które wpływa na rytm dobowy, sen i gospodarkę niektórych hormonów, a także na skłonności indywidualne i wcześniejsze epizody depresji. Część osób jest po prostu bardziej wrażliwa na zmianę pory roku. Do tego dochodzą czynniki życiowe: przeciążenie pracą, trudne święta, samotność czy zimowy brak ruchu.
Co może pomóc na co dzień?
- Światło dzienne. Wyjdź na dwór rano lub w południe, nawet jeśli jest pochmurno. Usiądź blisko okna w pracy.
- Stały rytm dnia. Podobne pory wstawania i kładzenia się spać pomagają ustabilizować zegar biologiczny.
- Ruch. Spacer, rower, basen. Nie musi być intensywnie, ważna jest regularność.
- Kontakt z ludźmi. Zaplanuj spotkania z góry, bo przy niskim nastroju trudno ruszyć się z domu spontanicznie.
- Małe kroki. Zamiast wielkich postanowień wybierz jedno–dwa zadania dziennie, które da się zrobić.
Czasem stosuje się też światłoterapię, czyli kontrolowane naświetlanie specjalną lampą. Jeśli ją rozważasz, warto najpierw porozmawiać z lekarzem lub specjalistą, bo nie każdemu jest ona wskazana. W kwestii leków i suplementów decyzję podejmuje lekarz.
Kiedy zgłosić się do specjalisty?
Warto, jeśli nastrój jest obniżony od dwóch tygodni lub dłużej, trudno Ci funkcjonować w pracy lub szkole, wycofujesz się z kontaktów albo ten sam scenariusz powtarza się z roku na rok. Psycholog pomoże ocenić, czy to chandra, czy depresja, a psychoterapia daje narzędzia do radzenia sobie z nawrotami. O potrzebie leczenia farmakologicznego decyduje lekarz psychiatra.
Możesz zacząć od konsultacji psychologicznej albo spotkania online, jeśli łatwiej Ci wyjść z domu w ten sposób.
Jeśli pojawiają się myśli o odebraniu sobie życia, nie czekaj na wizytę. Zadzwoń pod numer alarmowy 112 lub skorzystaj z bezpłatnego telefonu wsparcia dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym 116 123 (dla dzieci i młodzieży działa numer 116 111).