Diagnoza Warnkego – co może powiedzieć o przetwarzaniu słuchowym?

Przetwarzanie słuchowe – o co chodzi?

Przetwarzanie słuchowe to sposób, w jaki mózg odbiera, porządkuje i rozumie dźwięki, zwłaszcza mowę. Dziecko może mieć prawidłowy słuch, a mimo to mieć trudność z rozumieniem poleceń w hałasie, zapamiętywaniem kolejności usłyszanych słów czy odróżnianiem podobnie brzmiących głosek. W codziennym życiu bywa to odbierane jako nieuwaga, lenistwo albo lekceważenie poleceń. Więcej o samym zjawisku piszemy w artykule o metodach terapii przetwarzania słuchowego.

Czym jest diagnoza metodą Warnkego?

Metoda Warnkego została opracowana przez niemieckiego fizyka i pedagoga Freda Warnkego. Jej diagnoza dotyczy tak zwanych funkcji podstawowych, czyli prostych umiejętności, na których opiera się uczenie się, np. czytanie, pisanie i skupienie uwagi. Podczas badania, które ma formę krótkich zadań przypominających grę, sprawdza się między innymi:

• jak szybko dziecko reaguje na bodźce dźwiękowe i wzrokowe,
• czy potrafi odróżnić dźwięki różniące się wysokością lub długością,
• jak radzi sobie z zapamiętaniem i powtórzeniem rytmu lub kolejności dźwięków,
• jak współpracują ze sobą słuch, wzrok i ruch,
• jaką ma lateralizację, czyli przewagę strony ciała i ucha, oraz jak współdziałają obie półkule.

Wykorzystuje się do tego specjalistyczne urządzenia, takie jak Brain-Boy czy system Lateralis, które pozwalają ocenić te funkcje i później prowadzić ćwiczenia.

Co taka diagnoza może powiedzieć?

Wynik pokazuje profil funkcjonowania dziecka: w jakim tempie przetwarza bodźce, czy różnicuje dźwięki tak samo dobrze jak obrazy, czy nie występują wyraźne różnice między prawą a lewą stroną, gdzie widać mocne strony, a gdzie dziecko potrzebuje więcej czasu. Taki profil pomaga zrozumieć, dlaczego niektóre zadania są dla dziecka szczególnie męczące, na przykład słuchanie długich poleceń albo pisanie ze słuchu. Jest też podstawą do zaplanowania indywidualnych ćwiczeń oraz wskazówek dla rodziców i nauczycieli.

Czego diagnoza Warnkego nie rozstrzyga?

Warto mieć realistyczne oczekiwania. Diagnoza funkcji podstawowych:

• nie jest rozpoznaniem zaburzeń przetwarzania słuchowego (APD), bo to rozpoznanie wymaga badań przeprowadzonych przez audiologa lub foniatrę, po wykluczeniu niedosłuchu,
• nie zastępuje badania słuchu, jeśli pojawia się podejrzenie, że dziecko słyszy gorzej,
• nie mówi, jaka jest przyczyna trudności, ani nie rozpoznaje dysleksji, ADHD czy zaburzeń rozwoju mowy,
• nie jest jedynym źródłem informacji, powinna być zestawiona z wywiadem z rodzicem, obserwacją dziecka i wynikami innych badań.

Dlatego u dziecka z podejrzeniem APD często łączy się kilka ścieżek: badanie audiologiczne, ocenę psychologiczną lub logopedyczną i właśnie diagnozę funkcji podstawowych. Dopiero całość pozwala zaproponować sensowną pomoc.

Jak przebiega spotkanie?

Zwykle zaczyna się od rozmowy z rodzicem o tym, co niepokoi, jak wyglądał rozwój dziecka i jak radzi sobie ono w szkole. Następnie dziecko wykonuje krótkie zadania, które dla niego mają formę zabawy. Nie powinny być stresujące ani trwać zbyt długo. Po badaniu rodzic dostaje omówienie wyniku, wyjaśnienie, co oznaczają poszczególne obszary, i propozycję dalszych kroków.

Kiedy warto rozważyć diagnozę?

Warto o niej pomyśleć, gdy dziecko:

• często prosi o powtórzenie poleceń, choć badanie słuchu jest prawidłowe,
• gubi się w hałasie, na przykład w klasie, na świetlicy czy w sklepie,
• myli podobnie brzmiące głoski albo ma trudności z czytaniem i pisaniem ze słuchu,
• wolno pracuje i męczy się zadaniami, które inne dzieci wykonują szybko,
• ma trudności z zapamiętaniem kilku poleceń podanych jedno po drugim,
• jest nadwrażliwe na dźwięki.

Takie sygnały mogą mieć wiele przyczyn, od niedosłuchu, przez trudności w uczeniu się, po ADHD czy lęk, dlatego dobrze zacząć od rozmowy ze specjalistą, a nie od samodzielnego wyboru badania.

Co dalej po diagnozie?

Na podstawie wyniku specjalista proponuje plan: trening funkcji podstawowych w ramach terapii metodą Warnkego, wsparcie w nauce czytania i pisania (terapia dysleksji i afazji), dostosowania w szkole albo skierowanie na dodatkowe badania. O tym, co będzie najlepsze dla konkretnego dziecka, decyduje cały obraz jego funkcjonowania, a nie jeden wynik. Jeśli trudności dziecka są szersze, pomocna bywa też pomoc dzieciom z trudnościami w uczeniu się.

Artykuł skonsultowany merytorycznie z Pauliną Stacherską. Ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą.