Terapia rodzin – kiedy warto się na nią zapisać?

Terapia rodzin – kiedy warto się na nią zapisać?

· przeczytasz w 3 minuty

Najważniejsze informacje
  • Terapia rodzin to psychoterapia, w której pracuje się nad relacjami i sposobem porozumiewania się w rodzinie, a nie szuka winnego; na spotkania przychodzą osoby, których dana sprawa dotyczy, niekoniecznie wszyscy domownicy.
  • Warto o niej pomyśleć przy powtarzających się konfliktach, trudnościach dziecka lub nastolatka, rozstaniu rodziców, stracie, chorobie czy uzależnieniu w rodzinie, a także wtedy, gdy rozmowy w domu krążą w kółko.
  • Na pierwszym spotkaniu każdy może powiedzieć, jak widzi sytuację, a terapeuta wspólnie z rodziną ustala cele i sposób dalszej pracy; udział jest dobrowolny i obowiązuje tajemnica.

Czym jest terapia rodzin?

Terapia rodzin (nazywana też psychoterapią rodzinną lub systemową) opiera się na prostym spostrzeżeniu: to, co dzieje się z jedną osobą, jest zwykle powiązane z tym, jak funkcjonuje cała rodzina. Gdy dziecko jest wycofane albo wybuchowe, rodzice się spierają, a babcia czuje się odsunięta, trudność rzadko ma jedną przyczynę i jednego „winnego”. Terapeuta nie ocenia, kto ma rację. Pomaga zobaczyć, jakie schematy powtarzają się w rodzinie, co każdy z jej członków przeżywa i czego potrzebuje, oraz wspólnie z nimi szuka innych sposobów porozumiewania się.

Kiedy warto się zapisać?

Nie ma jednego momentu, od którego terapia rodzin „należy się” rodzinie. Najczęściej zgłaszają się osoby, które zauważają, że same próby poprawy sytuacji nie przynoszą zmiany. Powodem do zastanowienia mogą być na przykład:

  • powtarzające się kłótnie, w których wszyscy mówią, ale nikt nie czuje się wysłuchany,
  • trudności dziecka lub nastolatka (wycofanie, lęk, wybuchy złości, problemy w szkole), kiedy rodzic czuje, że same wskazówki wychowawcze nie wystarczają,
  • rozstanie lub rozwód rodziców, a także tworzenie nowej rodziny i układanie relacji z nowym partnerem czy dziećmi,
  • ważne zmiany: narodziny dziecka, przeprowadzka, utrata pracy, odejście dziecka z domu, opieka nad starszym rodzicem,
  • żałoba, ciężka choroba albo wypadek, które dotknęły całą rodzinę,
  • zaburzenie psychiczne, choroba przewlekła lub uzależnienie jednego z domowników, bo wpływają one na wszystkich,
  • napięcie między pokoleniami lub trudności w relacji z nastolatkiem, kiedy rozmowa zamienia się w spór.

Dobrym sygnałem jest też sama myśl: „coś się u nas zmieniło i nie wiemy, jak o tym rozmawiać”. Nie trzeba czekać, aż trudność będzie bardzo poważna.

Czy trzeba przyjść całą rodziną?

Nie. Na spotkania przychodzą te osoby, których dana sprawa dotyczy i które chcą wziąć udział. Mogą to być rodzice z dzieckiem, rodzice bez dziecka, rodzeństwo, a czasem trzy pokolenia. Skład spotkań ustala się na początku z terapeutą i może się zmieniać w trakcie pracy. Zdarza się, że część rodziny na początku nie chce przyjść. W takiej sytuacji można zacząć od tych, którzy są gotowi, bo już zmiana jednej osoby wpływa na to, jak toczą się rozmowy w domu.

Jak wygląda pierwsze spotkanie?

Pierwsza wizyta to przede wszystkim rozmowa. Każdy może opowiedzieć, jak widzi sytuację i co chciałby zmienić. Nie ma „dobrych” i „złych” odpowiedzi. Terapeuta pyta o to, jak rodzina funkcjonuje na co dzień, co już próbowano i co się sprawdziło. Na koniec ustala się wspólnie cel pracy oraz to, jak będą wyglądały kolejne spotkania. Częstotliwość i liczbę sesji dobiera się indywidualnie. Udział jest dobrowolny, a to, co zostaje powiedziane na terapii, objęte jest tajemnicą.

Terapia rodzin, terapia par czy indywidualna?

Wybór zależy od tego, co jest głównym tematem. Gdy trudność dotyczy relacji dwojga dorosłych, bywa pomocna terapia par. Gdy ktoś potrzebuje przede wszystkim miejsca do przyjrzenia się własnym przeżyciom, sensowna może być psychoterapia indywidualna. Terapia rodzin sprawdza się, gdy sprawa dotyczy kilku osób i ich wzajemnych relacji. Te formy można też łączyć, na przykład rodzic może uczestniczyć w terapii rodzin, a nastolatek dodatkowo korzystać z własnych spotkań. Jeśli nie wiesz, od czego zacząć, pierwsza konsultacja pomoże to ustalić.

Obawy, które się pojawiają

Rodzice często obawiają się, że terapia „pokaże palcem” winnego albo że dziecko zostanie uznane za problem. Zwykle jest odwrotnie: celem jest zrozumienie, co dzieje się między wszystkimi, a nie ocena. Pojawia się też pytanie, czy rodzina „da radę” przyjść wspólnie. Jeśli kalendarz lub nastawienie rodziny to utrudniają, warto o tym powiedzieć już podczas rejestracji, bo można wspólnie ustalić realny sposób pracy.

Kiedy potrzebna jest pilna pomoc?

Terapia rodzin nie jest formą pomocy w nagłych sytuacjach. Jeśli komuś w rodzinie grozi niebezpieczeństwo, doszło do przemocy albo ktoś myśli o odebraniu sobie życia, należy natychmiast zadzwonić pod numer alarmowy 112. Dzieci i młodzież mogą skorzystać z telefonu zaufania 116 111, a dorośli w kryzysie emocjonalnym z numeru 116 123.

Podsumowanie

Terapia rodzin jest dla rodzin, które chcą lepiej się rozumieć, nawet jeśli trudność dotyczy na pierwszy rzut oka tylko jednej osoby. Jeśli zastanawiasz się, czy to dobry moment, możesz umówić się na konsultację i spokojnie o tym porozmawiać. Więcej o tej formie pomocy znajdziesz na stronie Terapia rodzin we Wrocławiu.

Artykuł skonsultowany merytorycznie z Pauliną Stacherską. Ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą.