Ostatni w zespole – gdy koledzy odeszli, a praca została
· przeczytasz w 2 minuty · wysłuchasz w 3 minuty
Najważniejsze informacje
- Osoby, które zostają po zwolnieniach, często czują ulgę, winę, lęk i przeciążenie jednocześnie. Opisuje się to jako „syndrom ocalałego”.
- Zespół jest mniejszy, a zakres zadań zwykle ten sam albo większy. Dochodzi cisza: niewiele osób rozmawia o tym, jak jest naprawdę.
- Pomaga nazwanie tego, co się czuje, jasne ustalenie priorytetów z przełożonym i dbanie o rozmowy z ludźmi, także poza pracą.

Co to znaczy być „ocalałym”?
W literaturze o zwolnieniach grupowych opisuje się tzw. syndrom ocalałego. Osoby, które zachowały pracę, często doświadczają mieszanki uczuć:
- ulgi, że to nie oni,
- winy, że koledzy odeszli, a oni zostali,
- lęku, że następna runda może dotyczyć ich,
- złości na firmę albo na „tych, którzy to wymyślili”,
- smutku po utracie ludzi, z którymi codziennie się pracowało.
Nie wszystko z tego trzeba „rozwiązywać”. Samo nazwanie, że to jest normalna reakcja na nienormalną sytuację, bywa pierwszym ułatwieniem.
Uczciwie trzeba dodać, że nie znaleźliśmy badania naukowego poświęconego wyłącznie ocalałym po zwolnieniach związanych z AI. Opisujemy więc znane zjawisko w nowym kontekście, a nie wyniki konkretnych pomiarów.
Mniej ludzi, więcej pracy
Najczęściej nie znika zakres zadań, tylko ludzie. Narzędzia AI mają „wypełnić lukę”, ale ktoś musi je uruchamiać, sprawdzać wyniki i odpowiadać za błędy. To odpowiedzialność, która spada na kilka osób.
Do tego dochodzą rzeczy mniej widoczne:
- brak kogoś, z kim można szybko omówić problem,
- brak „dublera” na urlop lub chorobę,
- wiedza, która wyszła razem z kolegami,
- poczucie, że lepiej nie narzekać, bo „przecież mogło być gorzej”.
Cisza w zespole
Po zwolnieniach często zapada milczenie. Ci, którzy odeszli, nie piszą, żeby nie sprawiać przykrości. Ci, którzy zostali, nie mówią, że jest trudno, bo wstydzą się, że mają pracę. Przełożeni mają własne obciążenie i bywają przekonani, że „skoro nikt nic nie mówi, to jest dobrze”.
Tymczasem cisza zwykle oznacza, że każdy niesie to sam.
Co może pomóc
- Nazwij, co się dzieje. „Zostały dwie osoby, a zadań jest tyle co przedtem” to fakt, nie narzekanie.
- Ustal priorytety z przełożonym. Zamiast próbować robić wszystko, zapytaj: co z tej listy ma być zrobione w tym miesiącu, a co może poczekać?
- Zachowaj kontakt z tymi, którzy odeszli. Jedna wiadomość „co u Ciebie?” często znaczy dla obu stron więcej, niż się wydaje.
- Zadbaj o rozmowy poza pracą. Przyjaciel, partner, grupa znajomych. Tam można powiedzieć głośno to, czego w pracy się nie mówi.
- Pilnuj granic. Ten tryb nie jest „nową normą”, jeśli nikt jej nie ustalił. Warto zapytać, do kiedy ma trwać okres przejściowy.
- Zwracaj uwagę na sygnały zmęczenia. Gorszy sen, drażliwość, brak radości z rzeczy, które zwykle cieszyły, trudność z odpoczynkiem w weekend.
Kiedy to więcej niż przeciążenie?
Jeśli zmęczenie nie mija po odpoczynku, nastrój jest obniżony od dwóch tygodni lub dłużej, masz kłopoty ze snem albo napięcie utrudnia Ci funkcjonowanie, warto porozmawiać ze specjalistą. Możesz zacząć od konsultacji psychologicznej albo spotkania online.
Przyda się też prosty zapis nastroju, na przykład w mini aplikacjach PSYCHE.
Jeśli pojawiają się myśli o odebraniu sobie życia, nie czekaj na wizytę. Zadzwoń pod numer alarmowy 112 lub skorzystaj z bezpłatnego telefonu wsparcia dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym 116 123.