Artykuły
„Wielki wybuch” przy kasie
To miały być szybkie zakupy po przedszkolu. Czteroletni Antoś był już zmęczony, a jego mama, pani Emilia, spieszyła się, by zdążyć przed wieczornym szczytem. Wszystko szło gładko, dopóki nie dotarli do strefy kas – miejsca, gdzie na wysokości oczu dziecka lśniły kolorowe jajka z niespodzianką i żelki.
Nadpobudliwość ruchowa u dzieci – skąd się bierze i jak sobie z nią poradzić?
„Nie usiedzi na miejscu”, „ciągle w ruchu”, „mówi, zanim pomyśli” – takie opisy słyszy się od rodziców dzieci, które mają bardzo dużo energii. Wiele dzieci jest ruchliwych i to normalne. O nadpobudliwości ruchowej mówimy wtedy, gdy ruchliwość i impulsywność są stałe, nasilone i utrudniają dziecku naukę, kontakty z rówieśnikami lub codzienne funkcjonowanie. Wyjaśniamy, skąd może się brać, jak ją odróżnić od zwykłej energii i co można zrobić na co dzień.
Metody na lepszą koncentrację uwagi u dziecka – co można zrobić w domu i w szkole?
Rodzice zwykle pytają, co mogą zrobić sami, zanim zaczną szukać terapii. To dobre pytanie, bo koncentracja dziecka zależy od wielu rzeczy, na które wpływ ma dom i szkoła: snu, ruchu, rytmu dnia, miejsca do nauki i sposobu, w jaki dorośli mówią i proszą. Poniżej zebraliśmy praktyczne sposoby, które mogą pomóc dziecku lepiej się skupiać, oraz sygnały, że potrzebna jest konsultacja ze specjalistą.
Terapia przetwarzania słuchowego – jakie są metody i czym się różnią?
Rodzice, którzy usłyszeli, że dziecko ma trudności z przetwarzaniem słuchowym, często szybko trafiają na nazwy: trening słuchowy, metoda Warnkego, Tomatis, terapia logopedyczna. Nie wiadomo, czym się one różnią i od czego zacząć. Poniżej opisujemy najczęściej omawiane podejścia, to, jak się od siebie różnią, i co warto wziąć pod uwagę przy wyborze.
Diagnoza Warnkego – co może powiedzieć o przetwarzaniu słuchowym?
Dziecko „słyszy, ale nie rozumie”, prosi o powtórzenie, gubi się w hałasie klasy albo myli podobne głoski – rodzice coraz częściej słyszą wtedy o zaburzeniach przetwarzania słuchowego i o diagnozie metodą Warnkego. Warto wiedzieć, co taka diagnoza naprawdę sprawdza, co może powiedzieć o sposobie, w jaki dziecko przetwarza dźwięki, i czego pojedyncze badanie nie rozstrzygnie.
Terapia rodzin – kiedy warto się na nią zapisać?
Terapia rodzin to forma psychoterapii, w której punktem pracy nie jest jedna osoba, lecz relacje i sposób, w jaki rodzina rozmawia, decyduje i radzi sobie z trudnościami. Nie jest zarezerwowana dla rodzin „w kryzysie” ani dla tych, w których ktoś ma rozpoznane zaburzenie. Warto o niej pomyśleć wtedy, gdy trudność dotyka wielu osób naraz, a rozmowy w domu krążą w kółko i nie prowadzą do zmiany. Poniżej opisujemy, kiedy zapisać się na terapię rodzin, kto na nią przychodzi i jak wygląda pierwsze spotkanie.
Moje dziecko ma problemy z koncentracją – jaka terapia będzie dla niego najlepsza?
„Nie może usiedzieć nad lekcjami”, „ciągle trzeba mu przypominać, co ma zrobić”, „zaczyna zadanie i po chwili zajmuje się czymś innym” – problemy z koncentracją są jednym z częstszych powodów, dla których rodzice zgłaszają się z dzieckiem do psychologa. Trudności z uwagą nie zawsze jednak oznaczają ADHD i nie istnieje jedna terapia odpowiednia dla każdego dziecka. Pierwszym krokiem powinno być ustalenie, dlaczego dziecku trudno się skoncentrować, a dopiero później dobranie właściwej formy pomocy.
ADHD u dzieci – diagnoza, rodzaje i terapia
ADHD, czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, jest zaburzeniem neurorozwojowym, którego pierwsze objawy pojawiają się w dzieciństwie. Dziecko z ADHD może mieć trudności z koncentracją, organizacją działania, kontrolowaniem impulsów lub nadmierną potrzebą ruchu. Objawy nie u każdego wyglądają jednak tak samo – u części dzieci dominuje nieuwaga, u innych impulsywność i nadruchliwość, a jeszcze u innych występują oba rodzaje trudności. Właściwa diagnoza pozwala lepiej zrozumieć zachowanie dziecka i dobrać odpowiednie formy pomocy.
Mam diagnozę ADHD jako osoba dorosła. Co dalej?
Otrzymanie diagnozy ADHD w dorosłości dla wielu osób jest momentem, w którym wcześniejsze trudności zaczynają układać się w bardziej zrozumiałą całość. Problemy z koncentracją, odkładanie zadań na później, zapominanie, impulsywność czy trudności z organizacją nie muszą już być postrzegane wyłącznie jako brak konsekwencji lub „słaba organizacja”. Sama diagnoza nie rozwiązuje jednak problemów. Może natomiast stać się początkiem świadomego działania i dobrania takich form pomocy, które odpowiadają konkretnym trudnościom danej osoby. Co zatem można zrobić po otrzymaniu diagnozy ADHD?
Jak zdiagnozować ADHD u osoby dorosłej?
Problemy z koncentracją, odkładanie zadań na później, trudności z organizacją, zapominanie o obowiązkach czy impulsywność nie zawsze oznaczają ADHD. Podobne objawy mogą pojawiać się m.in. w zaburzeniach lękowych, depresji, przewlekłym stresie czy zaburzeniach snu. Dlatego diagnoza ADHD u osoby dorosłej nie powinna opierać się wyłącznie na kwestionariuszu lub pojedynczym teście. Jest to proces diagnostyczny obejmujący szczegółowy wywiad, ocenę obecnych trudności i funkcjonowania w dzieciństwie oraz diagnostykę różnicową. Jak wygląda taka diagnoza i czego można się po niej spodziewać?
ADHD czy problemy z koncentracją? Jak je odróżnić?
Problemy z koncentracją nie zawsze oznaczają ADHD. Trudności ze skupieniem uwagi mogą pojawić się u dzieci i dorosłych z wielu powodów – w okresie przemęczenia, stresu, niewyspania, przeciążenia obowiązkami czy silnych emocji. Mogą również towarzyszyć zaburzeniom lękowym, depresji lub trudnościom w uczeniu się. ADHD jest natomiast zaburzeniem neurorozwojowym, którego objawy mają określony charakter, utrzymują się w czasie i wpływają na funkcjonowanie w różnych obszarach życia. Jak zatem odróżnić przejściowe problemy z koncentracją od objawów, które warto skonsultować pod kątem ADHD?
Autyzm u dziecka – jakie zachowania powinny zwrócić uwagę rodzica?
Każde dziecko rozwija się w swoim tempie, a pojedyncze nietypowe zachowanie nie oznacza autyzmu. Warto jednak zwrócić uwagę na powtarzający się wzorzec trudności dotyczących komunikacji, relacji społecznych, zabawy, elastyczności zachowania czy reakcji na bodźce. Objawy spektrum autyzmu mogą wyglądać bardzo różnie – u jednych dzieci są zauważalne już w pierwszych latach życia, u innych stają się wyraźniejsze dopiero w przedszkolu lub szkole. Wczesna konsultacja pozwala lepiej zrozumieć potrzeby dziecka i, jeśli jest to potrzebne, odpowiednio wcześnie zaplanować wsparcie.
Czy moje dziecko ma ADHD? Objawy, które warto skonsultować
„Nie może usiedzieć w miejscu”, „ciągle o czymś zapomina”, „nie słucha, kiedy do niego mówię”, „zdolny, ale bardzo trudno mu się skupić” – takie obserwacje często sprawiają, że rodzice zaczynają zastanawiać się, czy ich dziecko może mieć ADHD. Pojedyncze zachowania tego typu są jednak częścią rozwoju wielu dzieci i nie muszą oznaczać zaburzenia. Warto przyjrzeć się przede wszystkim temu, jak często występują trudności, od jak dawna się utrzymują oraz czy wpływają na naukę, relacje z innymi i codzienne funkcjonowanie dziecka. Diagnoza ADHD jest procesem i nie opiera się na jednym objawie ani pojedynczym teście.
Problemy z koncentracją u dziecka – kiedy zgłosić się do psychologa?
Problemy z koncentracją u dzieci są częstym powodem niepokoju rodziców i nauczycieli. Dziecko może łatwo się rozpraszać, zapominać polecenia, długo odrabiać lekcje albo mieć trudność z dokończeniem rozpoczętego zadania. Nie zawsze oznacza to ADHD – przyczyn może być wiele, od przemęczenia i niewystarczającej ilości snu, przez stres i trudności emocjonalne, aż po specyficzne trudności w uczeniu się. Kiedy problemy z koncentracją mieszczą się jeszcze w normie rozwojowej, a kiedy warto skonsultować dziecko z psychologiem?
ADHD u dorosłych – jakie są pierwsze objawy?
ADHD kojarzy się przede wszystkim z nadpobudliwym dzieckiem, które ma trudności z koncentracją i spokojnym siedzeniem w ławce. Tymczasem zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi może utrzymywać się również w dorosłości, a jego objawy bywają znacznie mniej oczywiste. Problemy z organizacją, ciągłe odkładanie obowiązków, zapominanie o ważnych sprawach, impulsywność czy poczucie nieustannego chaosu mogą być pierwszymi sygnałami ADHD u osoby dorosłej. Jak rozpoznać objawy i kiedy warto zgłosić się na konsultację?